admin
Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi İle Yargıda Kadro Devrimi
Hindistan yargı sisteminin en büyük sorunlarından biri olan ve yıllardır hem siyasilerin hem de hukukçuların gündemini meşgul eden “geciken adalet ve yığılan davalar” krizine neşter vuruldu. Birlik Hükümeti’nin (Union Government) tavsiyesi üzerine Hindistan Cumhurbaşkanı Droupadi Murmu tarafından 25 Mayıs sabahı imzalanarak Resmi Gazete’de yayımlanan özel bir kararname ile, ülkenin en üst yargı mercii olan Hindistan Yüksek Mahkemesi’nin (Supreme Court of India) üye tam sayısı tarihi bir kararla artırıldı. Yeni düzenlemeyle, daha önce Başyargıç (CJI) dahil 34 olan maksimum yargıç kadrosu (sanctioned strength), 38’e çıkarıldı.
Dağ Gibi Büyüyen Dava Yükü: 92 Bin Dosya Bekliyor
Hükümet yetkilileri tarafından yapılan resmi açıklamada, bu kritik anayasal hamlenin arkasındaki temel motivasyonun Yüksek Mahkeme’nin raflarında tozlanan ve sayıları her geçen gün artan dava yükünü (pendency of cases) eritmek olduğu vurgulandı. Adalet Bakanlığı’nın paylaştığı son istatistiklere göre, an itibarıyla Yüksek Mahkeme’de nihai karara bağlanmayı bekleyen tam 92 binden fazla dava dosyası bulunuyor. Bu devasa yığılma, özellikle temel hak ihlalleri, anayasal yorum gerektiren davalar ve idam cezası temyizleri gibi acil dosyaların yıllarca ertelenmesine ve kamuoyunda adalete olan güvenin sarsılmasına neden oluyordu.
Yeni Kürsüler (Benches) ve Uzmanlaşma
Kadronun 38’e çıkarılmasıyla birlikte, Yüksek Mahkeme bünyesinde eş zamanlı olarak daha fazla yargılama kürsüsü (bench) kurulabilecek. Hindistan Başyargıcı’nın (CJI) yeni atanan 4 yargıçla birlikte, özellikle “Anayasa Mahkemesi” (Constitution Bench) niteliğindeki büyük panellerin toplanmasını hızlandırması ve aynı zamanda vergi, çevre hukuku, şirketler hukuku gibi özel ihtisas gerektiren davalar için daimi uzman kürsüleri oluşturması bekleniyor. Bu durum, mahkemenin hem dosya eritme hızını artıracak hem de verilen kararların kalitesini ve tutarlılığını yükseltecektir.
Atama Süreci: Collegium Sistemi Hızla İşleyecek
Kararnamenin yürürlüğe girmesinin ardından gözler, boşalan yeni 4 koltuğa kimlerin atanacağına çevrildi. Hindistan’ın kendine has “Collegium Sistemi” (Başyargıç ve en kıdemli 4 yargıçtan oluşan atama kurulu) çerçevesinde, Yüksek Mahkeme Collegium’unun vakit kaybetmeden ülkenin çeşitli Eyalet Yüksek Mahkemelerindeki (High Courts) en başarılı, kıdemli ve liyakat sahibi başyargıçları ve yetkin avukatları belirleyerek isimleri hükümete sunması bekleniyor. Hükümetin onayının ardından yeni yargıçlar yemin ederek görevlerine başlayacak ve Hindistan adaleti daha güçlü bir kadroyla hizmet verecek.
